Soyu dedelerinden Mürre ile Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi vesellemin nesebiyle birleşmektedir. Çok hayır işleyen biri olması hasebiyle “Hayr”, çok eli açık olmasından ötürü “Feyyâz”, yine çok cömert biri olduğu için “Cûd” sıfatları bizzat Peygamber Efendimiz tarafından ona verilmiştir.

SAHABİ: TALHA B. UBEYDULLAH radıyallahu ahn

KÜNYESİ: EBÛ MUHAMMED

LAKABI: TALHATÜ’L-HAYR, TALHATÜ’L-FEYYÂZ, TALHATÜ’L-CÛD

BAZI EVLATLARI: MUHAMMED, ZEKERİYA, YUSUF, ÂİŞE radıyallahu anhüm

DOĞDUĞU YER, YIL: MEKKE-İ MÜKERREME, m.600 (Başka rivayetler de vardır.).

VEFAT ETTİĞİ YER, YIL: BASRA - IRAK, m.656 - h.36.

KABRİ: BASRA YAKINLARI, IRAK

PEYGAMBERİMİZLE YAKINLIĞI: PEYGAMBERİMİZ’İN (S.A.V) BACANAĞIDIR.

Tam adı Ebû Muhammed Talha b. Ubeydillâh b. Osmân et-Teymî el-Kureşî’dir. Miladi 600 yılında Mekke’de doğduğu nakledilmiştir. Soyu dedelerinden Mürre ile Peygamber Efendimiz’in (s.a.v), Amr b. Ka‘b ile de Hz. Ebû Bekir’in (r.a) nesebiyle birleşmektedir. İlk iman eden sahabilerden biridir. Müslüman olmasına Hz. Ebû Bekir (r.a) vesile olmuştur. Cennetle müjdelenen meşhur sahabilerdendir. Efendimiz’in (s.a.v) bacanağıdır. O dönem okuma yazma bilen nadir şahsiyetlerden biridir. Kur’an-ı Kerim’i hıfzetmiştir. Efendimiz’in (s.a.v) vahiy kâtiplerindendir. Kur’an-ı Kerim’in bir araya getirilmesi için kurulan heyetin içerisinde yer almıştır. Hz. Ömer’in (r.a) istişare için yanında tuttuğu altı kişiden oluşan şura heyetindedir. 656 yılında Cemel vakasında şehit olmuş ve Basra yakınlarında defnedilmiştir.

İnandığı yoldan şaşmadı

Hayat her zaman refah ve mutluluk içerisinde gitmez. Öyle ya da böyle hepimiz çeşitli vesilelerle imtihan oluruz. Önemli olan, şartlar ne olursa olsun düştüğümüz yerde ayağa kalkmayı ve sırat-ı müstakim üzere yola devam etmeyi bilmek ve buna çabalamaktır. Asr-ı saadete baktığımızda sahabe-i kiram için de durumun aynı olduğunu görürüz. Onlar da çok ağır imtihanlara maruz kalmış ama davalarından vazgeçmemişlerdir. Konumuz açısından örnekleyecek olursak Hz. Talha (r.a) da müslüman olunca çok eziyet çekmiştir. Safa ve Merve arasında elleri bağlı bir biçimde yürütülmüş ve hakaretlere uğramıştır. Hz. Ebû Bekir’le (r.a) bağlanarak işkence gördüklerinden iki sahabiye “iki yakın” anlamında “karîneyn” denmiştir.

Sevdiği için elini feda etti

Talha b. Ubeydullah (r.a) Bedir gazvesi dışındaki tüm gazvelere fiilen iştirak etmiştir. Bedir gazvesine katılamayışının sebebi ise Efendimiz’in (s.a.v) ona verdiği hususi bir vazifedir. Katıldığı gazvelerde birçok fedakârlıkta bulunmuştur. Hatta Hz. Ebû Bekir (r.a) Uhud savaşından bahsederken “O gün Talha’nın günüydü” demiştir. Nitekim Hz. Talha (r.a) Uhud günü kendini Efendimiz’e (s.a.v) siper etmiştir. Ona atılan bir oka mâni olmak için elini uzatmış ve bu sebeple eli çolak kalmıştır. Yine Uhud savaşında bir taşın üzerine çıkmak isteyen Efendimiz’e (s.a.v) kendini basamak yaparak yardımcı olmuştur. Efendimiz (s.a.v) onun bu davranışından ötürü “Talha cenneti hak etti” (Tirmizî, Cihad, 17) buyurmuştur. Efendimiz (s.a.v), şairi Hassân b. Sâbit’e (r.a) onun Uhud’daki durumu hakkında bir şeyler okumasını istemiş Hz. Hassân da şöyle şiir söylemiştir:

Talha, Vadi (Uhud) savaşında Peygamber’e çok sıkıntı ve darda olduğu bir anda yardım etti.

Ellerini ona gelen mızrak ve oklara karşı siper etti ve parmakları kesildi.

O, Peygamber hariç herkesin önündeydi. İslam’ın değirmen taşını ayakta tuttu, nihayet taş ayakta kaldı.

İsmi cömertlikle birlikte anılırdı

Hz. Talha (r.a) cömertliğiyle ve malını Allah yolunda infak etmesiyle ünlenen sahabilerden biridir. Nitekim lakaplarına bakıldığında adının cömertlikle ilgili kelimelere izafe edilerek kullanıldığı görülür. Onun insanları yedirip içirdiği ve malından hem kendi kavmine hem de diğer insanlara bol bol infakta bulunduğu rivayet edilmiştir. Hatta o, Efendimiz’in (s.a.v) “Ey Talha! Sen çok cömertsin” (İbn Ebî Âsım, es-Sünne, 2/614) övgüsüne mazhar olmuştur. Örneğin yüz bin dirhemi bir günde infak etmiştir. Hatta o gün eşi elbisesini yamadığı için mescide bile gidemediği nakledilmiştir. Yine sattığı bir araziden yedi yüz bin dirhem kazanmış, gece kendisini uyku tutmayınca sabah hemen parayı insanlara dağıtmıştır.

Hz. Talha’nın (r.a) zengin bir sahabi olduğu ve günde bin dirhem kazandığı nakledilmektedir. Bunu düşününce yapmış olduğu infakın o günün şartlarına göre ne kadar büyük olduğu anlaşılmaktadır.

Rabbim cümlemize sahabi efendilerimizin yolundan gitmeyi ve elimizden gelenin en iyisiyle Allah yolunda infakta bulunmayı nasip eylesin. Âmin.